Hazırlayan: Doc. Dr. Aydin OZTAN, H.U. Gida Muhendisligi Bolumu

Kaynak:    http://www.hun.edu.tr/~food

Son gunlerde asagida ozetle verilen metin elden ele dolasmakta, cesitli kuruluslara fakslanarak ve elden dagitilarak kamuoyu bilincsizce etkilenmeye calisilmaktadir. Metnin basinda yazdigi gibi, bu metinde yer alan bilgilerin Hacettepe Universitesi Muhendislik fakultesi Gida Muhendisligi Bolumunde yurutulen arastirmalarla hic bir ilgisi bulunmamaktadir. Ayrica yapilan sorusturma sonuclarina gore Hacettepe Universitesindeki diger fakulteler, yuksek okullar, bolumler, anabilim dallari ve bilim dallarinda da bu metni olusturacak arastirma sonuclarina rastlanmamistir. Bu metni hazirlayanlarin iddia ettikleri gibi, Turk Silahli Kuvvetleri ve Milli Savunma Bakanligi da bu konuda herhangi bir arastirma yapmamis ve soz konusu katki maddelerinin zararli oldugunu iddia etmemektedir.Turk Silahli Kuvvetleri ve Hacettepe Universitesi gibi iki saygin kurulusun adlarinin verilmesi sadece bu iddianin kuvvetlendirilmesi ve tuketicinin ikna olmasi icindir.
Tuketiciyi bilinclendirmek ve kamuoyunu aydinlatmak amaciyla once soz konusu metin degistirilmeden (bazi yazim kusurlari duzeltilerek) ve aciklamali olarak verilmistir. Daha sonra tuketiciyi aydinlatmak amaciyla gida katki maddesi, guvenligi ve kullanimi hakkinda bilgiler verilmis ve E-listesi eklenmistir. Tuketici icin cok spesifik olan E-kodlarinin acik adlarinin bu listeden ogrenilmesi mumkundur.

BILIMSEL YANI BULUNMAYAN VE HACETTEPE UNIVERSITESI TIP FAKULTESI
BIYOKIMYA BILIM DALI CALISMALARINA DAYANDIGI IDDIA EDILEN FAKS METNI

Tuketicinin Dikkatine

Hacettepe Universitesi Arastirma Sonuclari Esas Alinarak Hazirlanmistir
Piyasada satilan gida maddeleri icinde bulunan katki maddeleri memleketimizde insan sagligini etkileyecek derecede zararli maddeler ihtiva etmektedir; butun bunlara ragmen ne yazik ki basin ve medya araciligi ile insanlarimiza ilan edilmemektedir. Zira cagimizda gida sektoru buyuk bir trost’tur. Hic bir yayin organinda Coca Cola’nin zararli oldugunu okuyamazsiniz. Ancak biz tuketiciler aile fertlerimizi, cevremizdeki arkadaslarimizi haberdar ederek onlari bilincli kilmamiz lazimdir. Siz cocugunuzun kanserojen madde iceren gida almasini istermisiniz?Peki, niye evinize ketcap aliyorsunuz. Size asagida sunacagimiz tablo alacaginiz gidalardaki katkilarla ilgili bir bilgi vermektir. Bu yazimizi cogaltip yakinlariniza dagitabilirsiniz.

  • ZARARSIZ KATKILAR
    E-100 Kurkumin E-103 (katalogta yer almiyor) E-104 Kinolin sarisi E-111 (katalogta yer almiyor) E-121 (katalogta yer almiyor) E-122 Azorubin, Karmoisin E-126 (katalogta yer almiyor) E-130 (katalogta yer almiyor) E-132 Indigotin (indigo karmin) E-140 Klorofil E-151 Brilliant Black BN, Black PN E-152 (katalogta yer almiyor) E-160 Beta karoten E-161 Kantaksantin E-162 Pancar koku kirmizisi, betanin E-163 Antosiyaninler E-170 Kalsiyum karbonat E-174 Gumus E-175 Altin E-180 Litholrubin BK E-181 (katalogta yer almiyor) E-200 Sorbik asit E-201 (katalogta yer almiyor) E-202 Poyasyum sorbat E-203 Kalsiyum sorbat E-236 (katalogta yer almiyor) E-237 (katalogta yer almiyor) E-238 (katalogta yer almiyor) E-260 Asetik asit E-261 Potasyum asetat (potasyum diasetat) E-262 Sodyum asetat (sodyum diasetat) E-263 Kalsiyum asetat (kalsiyum diasetat) E-270 Laktik asit E-280 Propiyonik asit E-281 Sodyum propiyonat E-282 Kalsiyum propiyonat E-290 (katalogta yer almiyor) E-300 Askorbik asit E-301 Sodyum askorbat E-302 (katalogta yer almiyor) E-304 L-askorbil palmitat E-305 (katalogta yer almiyor) E-306 Tokoferolce zenginlestirilmis ekstrakt E-307 DL-alfa tokoferol E-308 gamma-tokoferol E-309 delta-tokoferol E-322 Lesitin E-325 Sodyum laktat E-326 Potasyum laktat E-327 Kalsiyum laktat E-331 Monosodyum sitrat E-332 Monopotasyum sitrat E-333 Kalsiyum sitrat E-334 L (+)- tartarik asit E-336 Potasyum bitartarat E-337 Sodyum potasyum tartarat E-382 (katalogta yer almiyor) E-400 Aljinik asit E-401 Sodyum aljinat E-402 Potasyum aljinat E-403 Amonyum aljinat E-404 Kalsiyum aljinat E-405 Propan-1,2-diol aljinat E-406 Agar agar E-408 (katalogta yer almiyor) E-410 Keci boynuzu (Locust bean) zamki E-411 (katalogta yer almiyor) E-420 Sorbitol E-421 Mannitol E-422 Gliserol E-440 Pektin E-471 Mono ve digliseridler E-472 Mono ve digliseritlerin asit esterleri E-473 Yag asitlerinin sukroz esterleri E-474 Sukrogliseridler E-475 Yag asitlerinin poligliserol esterleri E-480 (katalogta yer almiyor)
  • SUPHELI KATKILAR
    E-125 (katalogta yer almiyor) E-141 Klorofil bakir kompleksi E-150 Karamel E-153 Bitkisel karbon E-171 Titanyum dioksit E-172 Demir oksit E-173 Metalik aliminyum E-240 (katalogta yer almiyor) E-241 (katalogta yer almiyor) E-477 Yag asitlerinin propan-1,2-diol esterleri E-605 (katalogta yer almiyor) E-22 (katalogta yer almiyor) E-221 Sodyum sulfit E-222 Sodyum bisulfit E-223 Sodyum metabisulfit E-224 Potasyum metabisulfit E-338 Ortofosforik asit E-339 Sodyum fosfat E-340 Monopotasyum fosfat, monopotasyum ortafosfat E-341 Monokalsiyum fosfat E-407 Kareggenan (mide ve bagirsak rahatsizliklari) E-460 Seluloz E-461 Metil seluloz E-466 Sodyum karboksimetil seluloz
  • SUPHELI KATKILAR
    E-200 Sorbik asit (Vitamin B12’yi yok ediyor) E-230 Bifenil difenil E-231 Ortofenil fenol E-232 Sodyum ortofenil fenol E-233 Tiabendazol (Cilt hastaliklari) E-250 Sodyum nitrit E-251 Sodyum nitrat E-329 Butillendirilmis hidroksi anisol E-321 Butillendirilmis hidroksi toluen (kalp damar hastaliklari)
  • TEHLIKELI KATKILAR
    E-102 Tartrazin E-11 (katalogta yer almiyor) E-120 Karmin, Karminik asit, Kosinal E-311 Oktil gallat E-312 Dodesil gallat (norolojik hastaliklar) E-330 Sitrik asit (en tehlikeli kanserojen katki maddesi olup ne yazik ki bir cok hazir gidada kullaniliyor)
  • KANSEROJEN KATKILAR
    E-102 Tartrazin E-110 Sunset yellow FCF Orange yellow E-123 Amarant E-124 Ponso 4R, Kosinal red A E-131 Patent blue V E-142 Green S E-210 Benzoik asit E-211 Sodyum benzoat E-213 Kalsiyum benzoat E-214 Etil-p-hidroksibenzoat E-215 Sodyum etil-p-hidroksibenzoat E-216 Propil-p-hidroksibenzoat E-217 Sodyum propil-p-hidroksibenzoat (ornegin E-211 sodyum benzoat ketcap’ta bulunmaktadir. Biz size bazi markalarda hangi katki maddelerinin oldugunu asagidaki cetvelde gostermeye calisacagiz)
  • COK TEHLIKELI OLANLAR
    E-110 Sunset yellow FCF Orange yellow E-123 Amarant (Bunlar ABD ve Rusya’da yasaklanmistir. Fakat bizde draje, renkli cikolatalarda kullanilmaktadir. Ayrica kaymakli biskuvilerde ve pudindlerde ve jole’lerde bulunmaktadir.)
    ULKER LUKS GOFRET => E-330, SOSIS VE SALAM => E-250, FANTA PORTAKAL => E-300, CINOMEL => E-300, ETI PUFFY => E-320, MEYSU KAYISI => E-330, ULKER HAYLAYF => E-223, KNORR ISKEMBE => E-320, KNORR DOMATES => E-330, ULKER SOKOKREM => E-322, KONSERVE VE TURSULAR => E-330, MEYSU => E-330, 7-up => E-330, SCHWEPPS => E-330, KRISTAL KOLA => E-330, JELIBON => E-330, TAMEK YAPRAK SARMA => E-330, PIYALE HAZIR CORBA => E-330, OLIPS => E-330, ALBENI => E-223 v.s. olup, Butun cola'li iceceklerde kullanilan maddeler supheli ve incelenmeye izin verilmektedir.

Yukarida yer alan yazi her yonuyle sacma ve yalandir. Konuyla uzaktan bile ilgisi olmayan kisi veya kisilerce hazirlandigi tahmin edilmektedir. Yazi hazirlayanlarin egitim duzeylerinin ilkokul veya ortaokul seviyesinde oldugunu gormek mumkundur. Bu yazida 24 kez katalogta yer almayan maddelere atif yapilmistir. Katologta yer almayan katki maddelerine sagliga zararsiz veya sagliga zararli olarak atif yapilmasi konunun yeterli incelenmedigini ve konu uzmani olmayan kisilerce hazirlandigini gostermektedir.E-200 sorbik asit hem zararsiz katkilarda ve hem de supheli katkilar grubunda yer almistir. B12 vitaminini yok ettigi iddia edilmektedir. Insanin dogal metabolizmasinda uretilen (sitrat cevrimi) ve turuncgiller ile diger bir cok gidada dogal olarak bulunan E-330 Sitrik asit en tehlikeli kanserojen katki maddesi olarak gosterilmistir. Bu yazanlarin dogru oldugunu soylemek olanaksizdir. Yukarida da yazildigi gibi Hacettepe Universitesinin bu sacmaliklarla hic bir ilgisi yoktur.

GIDA KATKI MADDELERI
Kendi basina gida olarak tuketilmeyen, tek basina besleyici degeri olan ya da olmayan, gidanin uretilmesi, islenmesi, hazirlanmasi, ambalajlanmasi, tasinmasi ve depolanmasi asamalarinda beklenen teknolojik amaca yonelik olarak urun veya bilesenlerine dogrudan veya dolayli yollardan katilan maddelerdir.

  • Gida Katki Maddeleri Guvenli midir?
    Gida katki maddeleri Birlesmis Milletler Orgutune bagli Tarim ve Gida Orgutu (FAO) ile Dunya Saglik Orgutu (WHO)’nun birlikte kurduklari ve ulkemizin de uye oldugu Codex Alimentarius Commission tarafindan denetlenmektedir. Bu orgutun olusturdugu Gida Katki Maddeleri Uzmanlar Komitesi (JECFA) her turlu gida katki maddesini tum etkileri icin uzun sure denemeye almakta, sagliga zararli olmadigina kanaat getirdigi katki maddesi icin ADI (gunluk tuketilebilir miktar) degerlerini belirlemektedir.

    KATKI MADDESI
    |
    v
    TOKSIK, KARSINOJENIK (kanserojenik), TERATOJENIK, MUTAJENIK vb. ETKILERIN BILIMSEL OLARAK INCELENMESI
    |
    v
    NOEL (No Observed Effect Level)
    |
    v
    GUVENLIK FAKTORU (NOEL / 100)
    |
    v
    ADI (Acceptable Daily Intake)



    Yukaridaki akim semasina gore bir katki maddesinin onerilmesiyle birlikte incelemeye alinmasi ve deney hayvanlari yardimiyla toksik, karsinojenik, teratojenik ve mutajenik etkiler uzun yillar incelenir ve sonunda NOEL olarak kisaltilan toksik olmadigi halde etkili olan minimum doz bulunur. Guvenlik icin bunun yuzde biri alinarak ADI (gunluk tuketilebilir miktar) belirlenir. Bu sonuclara gore gidalarda kullanilmasinda sakinca gorulmeyen katki maddeleri A-1 no’lu GRAS (generally recognized as safe) Listesinde yayinlanir. Dunyada ve ulkemizde gida uretiminde kullanilan katki maddeleri mutlaka A-1 no’lu listede yer alan katki maddeleridir. Gida mevzuatinda; hangi katki maddesinin hangi gidaya, ne amacla ve ne kadar katilacagi belirlenmistir. Bir katki maddesinin belirlenen gida maddesi disinda, baska bir gidaya katilmasi veya belirlenen miktardan fazla katilmasi suctur.

  • E-kodu nedir?
    Her gida katki maddesine Avrupa Birligi tarafindan verilen ozel tanima kodu. EC kodu olarak da bilinmektedir.
  • Gida katki maddelerinden istenilen ozellikler nelerdir?
    Gidaya katilacak katki maddesi insan sagligi acisindan guvenli olmali, ancak izin verilen gidalara ve izin verildigi miktarda katilmalidir. Katki maddesi gidanin bir bileseninin etkisini azaltmamali, bir bilesen ile reaksiyona girip yeni urunler meydana getirmemeli, bir urunu oldugundan daha tazwe ve daha ustun gostermemelidir.
  • Gida katki maddeleri nasil siniflandirilir?
    Gida katki maddeleri kendi aralarinda:
    • ambalaj gazlari gidanin bozulmadan korunabilmesi icin ambalaj icine verilen hava disindaki gazlar, inert gazlar,
    • asitler asitligi artiran, gidada eksi tat olusumunu saglayan maddeler,
    • asitligi duzenleyiciler gidalarin asitlik veya alkaliligini degistiren veya kontrol eden maddeler,
    • ayiricilar metalik iyonlarla kimyasal kompleks olusturan maddeler,
    • emulgatorler ve emulsifiyerler yuzey gerilimini azaltarak, karistirilamaz fazlarin homojen olarak karisimlarini saglayan maddeler,
    • hacim artiricilar gidalarin serbest enerji degerini degistirmeden hacmini artiran maddeler,
    • jellestiriciler jel olusturarak farkli yapilasmaya neden olan maddeler,
    • kabarticilar gaz olusturarak hamurun hacmini artiran maddeler,
    • kalinlastiricilar vizkoziteyi artiran maddeler,
    • koruyucular gidalarin mikroorganizma faaliyeti sonucu bozulmalarini onleyen maddeler,
    • kopuklenmeyi onleyiciler kopurmeyi azaltan veya tamamen onleyen maddeler,
    • kopurtuculer sivi veya yari-sivi maddelerde gaz fazin homojen dagilimini artiran maddeler,
    • modifiye nisastalar bir veya birkac kimyasal islemden gecirildikten sonra elde edilen ozel nisasta urunleri,
    • nem tutucular dusuk nemli ortamdan etkilenip gidalarin kurumasini onleyen veya toz gidalarin sulu ortamda cozunmesini engelleyici maddeler,
    • oksitlenmeyi onleyiciler oksidasyonun neden oldugu bozulmalari onleyen maddeler,
    • parlaticilar dis yuzeye uygulandiginda parlak bir gorunum ve koruyucu bir tabaka saglayan maddeler,
    • renklendiriciler renk olusumu veya renk duzenleyici olarak katilan maddeler,
    • sertlestiriciler dokulari sert ve gevrek tutan veya mevcut jellestiriciler ile reaksiyona girerek jel uretimini saglayan veya guclendiren maddeler,
    • sevk ediciler gidanin bulundugu kaptan disari cikmasini saglayan hava disindaki gazlar,
    • stabilizorler gidalarin renk yapi gibi ozelliklerini koruyan maddeler,
    • tasiyicilar uygulama ve kullanimi kolaylastirmak amaciyla teknolojik fonksiyonlarini degistirmeden katki maddelerini fiziksel yollarla modifiye eden maddeler,
    • tat-koku duzenleyiciler mevcut tat ve kokuyu artiran veya one cikaran maddeler,
    • tatlilastiricilar tat ve lezzeti duzenleyen sekersiz maddeler,
    • topaklanmayi onleyiciler gida partikullerinin birbirine yapismasini onleyen maddeler,

    olmak uzere siniflandirilirlar.

    e- kodları için tıklayın



İletişim için:  Doc. Dr. Aydin OZTAN

-------------------- © Hipokrat Hareketi --------------------